SABLAALE — 13 Luulyo 2026: Ciidamada Kumaandooska Danab ayaa howlgal qorsheysan ka fuliyey degmada Sablaale ee gobolka Shabeellaha Hoose, iyadoo Wasaaradda Difaaca Soomaaliya ay sheegtay in lagu dilay toddoba xubnood oo ka tirsan Al-Shabaab, oo uu ku jiro taliye lagu eedeeyey inuu kooxda u qaabilsanaa abaabulka dagaalyahannada.
Howlgalka ayaa la sheegay inuu dhacay wax yar kaddib saqdii dhexe, ciidamada ayaana bartilmaameedsaday goobo ay dowladda ku sheegtay inay kooxda Al-Shabaab ku lahayd degmada. Faahfaahinta ay soo saartay dowladdu waxay sidoo kale sheegtay in la burburiyey laba xarumood oo loo adeegsan jiray tababarka xubnaha cusub iyo faafinta fikradaha xagjirka ah.
Al-Shabaab kama aysan hadlin howlgalka markii warkan la daabacay. Tirada dhimashada, aqoonsiga dadka la dilay iyo burburka xarumaha si madax-bannaan looma xaqiijin, sidaas darteed dhammaan tirooyinka khasaaraha waxaa loo nisbeeyey Wasaaradda Difaaca Soomaaliya.
Howlgal habeenimo oo laga fuliyey Sablaale
Sida ay baahisay Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed ee SONNA, ciidamada Danab waxay howlgalka fuliyeen xilli habeen ah, kaddib qorshe iyo xog lagu bartilmaameedsaday meelo ay dowladda sheegtay inay Al-Shabaab ku sugneyd.
Wasaaradda Difaaca faahfaahin kama bixin muddada uu howlgalka socday, hubka la adeegsaday ama in iska-horimaad toos ahi dhex maray labada dhinac. Sidoo kale lama shaacin tirada ciidamada ka qaybgalay iyo in taageero cirka ama mid sirdoon oo dibadeed la helay.
Danab waa cutub ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka oo loo tababaray howlgallada gaarka ah, weerarrada bartilmaameedka leh iyo la-dagaallanka kooxaha hubeysan. Howlgallada habeenkii ayaa badanaa loogu talagalay in lala yaabo bartilmaameedka, laguna yareeyo fursadda ay dagaalyahannadu ku baxsan karaan ama gurmad ku heli karaan.
Toddoba qof oo dowladda sheegtay in la dilay
War-saxaafadeedka dowladda ayaa sheegay in toddoba xubnood oo Al-Shabaab ah lagu dilay howlgalka. Mid ka mid ah dadka la dilay ayaa lagu tilmaamay taliye door ku lahaa abaabulka iyo ururinta dagaalyahannada kooxda.
Dowladdu ma shaacin magaca taliyaha, xilkiisa rasmiga ah, muddada uu kooxda la shaqeynayey ama caddeynta lagu aqoonsaday. Faahfaahintaas ayaa muhiim u noqon karta qiimeynta miisaanka uu howlgalka u leeyahay awoodda kooxda ee deegaannada Shabeellaha Hoose.
Wasaaradda Difaaca ma aysan soo sheegin khasaare soo gaaray ciidamada dowladda. Ma jiraan ilo maxalli ah ama hay’ado madax-bannaan oo isla markiiba xaqiijiyey in ciidamadu khasaaro la’aan ku soo laabteen ama in rayid waxyeello soo gaartay.
Laba xarumood oo la sheegay in la burburiyey
Saraakiisha ciidanka ayaa sheegay in howlgalka lagu burburiyey laba goobood oo Al-Shabaab u adeegsan jirtay tababarka xubnaha cusub iyo faafinta aragti xagjir ah. Dowladda waxay sheegtay in xarumahaasi qayb ka ahaayeen kaabayaasha ay kooxdu ku diyaarinaysay xubno iyo weerarro.
Weli lama soo bandhigin sawirro faahfaahsan, muuqaallo goobta laga qaaday ama xog ku saabsan cabbirka iyo qaabka xarumaha. Sidoo kale ma cadda in dhismayaashu ahaayeen xeryo waaweyn, goobo ku-meel-gaar ah ama guryo ay kooxdu si qarsoodi ah u adeegsanaysay.
Burburinta goobaha tababarka waxay ciidamada u noqon kartaa guul haddii ay dhab ahaan joojiso qorista iyo diyaargarowga xubnaha cusub. Saameynta muddada dheer waxay ku xirnaan doontaa in dowladdu awooddo inay joogteyso joogitaanka amni ee deegaanka, kana hortagto in kooxda ay meelo kale xarumo ka sameysato.
Muhiimadda degmada Sablaale
Sablaale waxay ka tirsan tahay gobolka Shabeellaha Hoose, oo leh dhul beereed, waddooyin isku xira degmooyin badan iyo deegaanno u dhow xeebta. Gobolka ayaa muddo dheer ka mid ahaa meelaha ay dowladda iyo Al-Shabaab ku loolamaan dhaqdhaqaaqa, canshuuraha iyo marinada sahayda.
Deegaannada Shabeellaha Hoose waxay muhiim u yihiin amniga Muqdisho iyo isku socodka koonfurta Soomaaliya. Kooxda awood u leh inay si xor ah uga hawlgasho gobolka waxay heli kartaa marin ay ku dhaqaajiso xubno, sahay iyo qaraxyo, halka dowladda ay u baahan tahay inay ilaaliso waddooyinka iyo xarumaha dadka rayidka ah.
Howlgal keli ahi ma beddeli karo xaaladda amni ee gobol ballaaran. Natiijada dhabta ah waxaa lagu cabbiri doonaa in weerarrada kooxda yaraadaan, waddooyinku ammaan noqdaan, maamulka degmadu shaqeeyo iyo in dadka deegaanka ay helaan adeegyo iyo ilaalin joogto ah.
Howlgallo kale oo isla maalintaas la shaaciyey
Howlgalka Sablaale ayaa la shaaciyey isla maalintii ay dowladda sheegtay in duqeymo ka dhacay Cadow Jilib, Gayfo iyo Cordheere ee Shabeellaha Dhexe lagu dilay 26 xubnood oo Al-Shabaab ah. Dowladda waxay sheegtay in gaari gaashaaman iyo booyad shidaal lagu burburiyey duqeymahaas.
Labada war waxay muujinayaan in ciidamada Soomaaliya ay isku mar ka wadaan howlgallo gobollada Shabeellaha Hoose iyo Shabeellaha Dhexe. Mid wuxuu ahaa howlgal dhulka ah oo ay Danab fulisay, kan kalena wuxuu ahaa duqeymo lala kaashaday saaxiibada caalamiga ah.
Si kastaba, tirooyinka ay dowladdu sheegtay labada howlgalba si madax-bannaan looma xaqiijin. Al-Shabaab waxay mararka qaarkood bixisaa tirooyin ka duwan kuwa dowladda, halka goobaha fogfog ay adkeyn karaan in warbaahinta ama dadka kormeerayaasha ahi gaaraan.
Doorka xogta sirdoonka
Howlgalka qorsheysan ee habeenkii wuxuu u baahan yahay xog tilmaamaysa goobta bartilmaameedka, dadka ku sugan iyo waqtiga ku habboon. Dowladda ma shaacin halka xogta laga helay, balse howlgallada noocan ah waxay ku tiirsanaan karaan xog dad deegaanka ah, kormeer farsamo iyo wadaagis sirdoon.
Saxnaanta xogtu waa muhiim si loo kala saaro bartilmaameedyada militari iyo dadka rayidka ah. Khalad ku yimaadda aqoonsiga goobta ama dadka ku sugan wuxuu sababi karaa dhaawac rayid iyo kalsooni darro ka dhex dhalata shacabka iyo ciidamada.
Hay’adaha dowladda waxaa laga filayaa inay baaraan howlgal kasta, diiwaangeliyaan khasaaraha, ayna si cad uga jawaabaan haddii ay soo baxaan warbixinno ku saabsan dad rayid ah. Daahfurnaanta noocaas ahi waxay sare u qaadi kartaa isla-xisaabtanka iyo kalsoonida bulshada.
Maxaa ka dambeeya guusha militari?
Haddii ciidamadu ka saaraan Al-Shabaab goob, waxaa xiga baahi loo qabo ilaalin joogto ah, maamul, garsoor iyo adeegyo dadweyne. Meel aan la hayn kaddib howlgalka waxay kooxda siin kartaa fursad ay dib ugu soo laabato marka ciidamadu ka baxaan.
Bulshada Sablaale waxay u baahan kartaa amni waddooyinka ah, ilaalinta beeraha iyo suuqyada, iyo hannaan ay si nabad ah ugu gudbin karto xogta. Dowladda waxaa sidoo kale laga sugayaa inay ka hortagto aargoosi ka dhan ah dadka lagu tuhmo inay ciidamada la shaqeeyeen.
La-dagaallanka Al-Shabaab kuma koobna dhimista dagaalyahannada. Waxaa muhiim ah in la yareeyo ilaha dhaqaale, qorista dhalinyarada, faafinta dacaayadda iyo awoodda ay kooxdu ugu adeegto cabsi ama maamul dadweynaha ku nool deegaannada ay saamaynta ku leedahay.
Waxa la sugayo
Waxaa la sugayaa in Wasaaradda Difaaca ay bixiso faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan aqoonsiga taliyaha la sheegay in la dilay, goobaha la burburiyey iyo xaaladda ciidamada Danab ee howlgalka ka qaybgalay.
Waxaa kale oo muhiim ah in la ogaado haddii ciidamadu sii joogayaan goobaha la bartilmaameedsaday, cidda maamuleysa amniga Sablaale iyo in howlgalka uu horseeday qabashada hub, dukumentiyo ama maxaabiis.
Ilaa xaqiijin dheeraad ah la helo, waxa la diiwaangeliyey waa sheegashada dowladda ee ah in toddoba xubnood oo Al-Shabaab ah lagu dilay, laba xarumoodna la burburiyey. Warbixintani ma xaqiijinayso sheegashadaas si madax-bannaan, waxayna si cad ugu nisbaynaysaa Wasaaradda Difaaca iyo taliska ciidamada.
Isha warbixinta
Warbixintan waxaa lagu saleeyey maqaal ay Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed ee SONNA daabacday 13-ka Luulyo 2026, iyadoo soo xiganaysa Wasaaradda Difaaca iyo taliska Ciidanka Xoogga Dalka.
Source: SONNA
