MANDERA — 13 Luulyo 2026: Ciidamada ammaanka Kenya ayaa sheegay inay dileen ugu yaraan 11 qof oo looga shakisan yahay inay ka tirsan yihiin Al-Shabaab, kaddib howlgal sirdoon hoggaaminayey oo laga fuliyey deegaan u dhow xadka Soomaaliya iyo Kenya ee ismaamulka Mandera. Sida booliska Kenya ay sheegeen, kooxdu waxay ku sugneyd xero ku-meel-gaar ah, waxaana lagu tuhmayey inay diyaarinaysay weerarro ka dhaca tuulooyinka xadka.
Howlgalka waxaa fuliyey cutubka gaarka ah ee Special Operations Group, iyadoo taageero cirka ah la siinayey ciidamada dhulka. Mas’uuliyiinta Kenya waxay sheegeen in xog sirdoon oo hordhac ahi muujisay in ku dhowaad 30 qof oo looga shakisan yahay Al-Shabaab ay ku urureen xerada la bartilmaameedsaday.
Booliska Kenya oo faahfaahiyey howlgalka
Warbixinta ay baahisay Garowe Online waxay sheegtay in ciidamadu weerareen xerada Axaddii, kaddib markii xogta sirdoonku tilmaantay dhaqdhaqaaq ay mas’uuliyiintu u fasirteen diyaargarow weerar. Booliska Kenya ayaa sheegay in 11 qof lagu dilay goobta, toddoba kalena dhaawacyo culus soo gaareen.
Sida isla warbixinta lagu sheegay, xubnihii kale ee xerada ku sugnaa ayaa u baxsaday dhinaca Soomaaliya markii uu dagaalku billowday. Ma jiro war madax-bannaan oo xaqiijinaya tirada dhimashada iyo dhaawaca, Al-Shabaab-na kama aysan hadlin sheegashada dowladda Kenya markii warkan la daabacay.
Tirada khasaaraha iyo faahfaahinta howlgalka sidaas darteed waxay ku salaysan yihiin xog ay bixiyeen hay’adaha ammaanka Kenya. Xaaladaha noocan ah, helitaanka xaqiijin madax-bannaan ayaa adkaan karta sababtoo ah goobaha xadka qaarkood waa fog yihiin, amnigooduna wuu liitaa.
Hub iyo rasaas laga helay xerada
Ciidamada Kenya ayaa sheegay inay goobta ka heleen saddex qori oo nooca PKM ah iyo ku dhowaad 409 xabbo oo rasaas ah. Qoryaha PKM waa hub culus oo loo adeegsan karo weerarro ka dhan ah ciidamada, gaadiidka iyo xarumaha ammaanka.
Mas’uuliyiintu ma aysan shaacin in hub kale ama walxo qarxa laga helay xerada. Sidoo kale weli lama soo bandhigin sawirro faahfaahsan ama liis rasmi ah oo dhammaan agabkii la qabtay ah. Baaritaanka hubka iyo rasaasta ayaa la filayaa inuu gacan ka geysto ogaanshaha halka laga keenay iyo weerarro hore oo laga yaabo in lala xiriiriyo.
Dukumentiyo la xiriira dhaqaale ururin
Booliska Kenya waxay intaas ku dareen in xerada laga helay dukumentiyo, oo ay ku jiraan waraaqo ay ku tilmaameen rasiiddo la xiriira lacago ama canshuuro diimeed khasab ah. Hay’adaha ammaanku waxay aaminsan yihiin in dukumentiyadaasi bixin karaan xog ku saabsan habka ay kooxda uga ururiso dhaqaale dadka iyo ganacsatada ku sugan meelaha ay saameynta ku leedahay.
Sheegashada ku saabsan waxa ku qoran dukumentiyada weli si madax-bannaan looma xaqiijin. Haddii baaritaanku caddeeyo, xogtu waxay muhiim u noqon kartaa fahamka shabakadaha maaliyadeed, goobaha lacagaha laga ururiyo iyo dadka fududeeya dhaqdhaqaaqa dhaqaale ee kooxda.
La socodka ilaha dhaqaalaha ayaa qayb muhiim ah ka ah dadaallada ka dhanka ah kooxaha hubeysan. Lacagaha laga qaado ganacsatada, gaadiidka iyo bulshada deegaanka waxaa loo adeegsan karaa iibsashada hubka, sahayda, gaadiidka iyo bixinta kharashaadka xubnaha.
Howlgal lagu sheegay mid weerar looga hortagay
Mas’uuliyiinta Kenya waxay sheegeen in ujeeddada howlgalka ahayd in laga hortago weerar la qorsheynayey ka hor inta aan la fulin. Sida ay warbixintu tilmaantay, xogta sirdoonku waxay sheegaysay in xubnaha xerada ku sugnaa ay bartilmaameed ka dhiganayeen tuulooyin ku yaalla dhinaca Kenya ee xadka.
Faahfaahin lagama bixin tuulooyinka la beegsanayey, waqtiga la filayey inuu weerarku dhaco ama nooca weerarka la qorsheynayey. Arrimahaas ayaa laga yaabaa inay qayb ka yihiin baaritaanka socda ama xog sirdoon oo aan mas’uuliyiintu doonayn inay dadweynaha la wadaagaan.
Howlgalka ayaa muujinaya in hay’adaha ammaanka Kenya ay isku dayayaan inay xoogga saaraan weerarro ka-hortag ah oo ku salaysan xog sirdoon, halkii ay ka jawaabi lahaayeen oo keliya marka weerar dhaco. Guusha habkan waxay ku xirnaan doontaa saxnaanta xogta, ilaalinta shacabka iyo wada-shaqeynta bulshooyinka xadka.
Mandera iyo caqabadaha amniga xadka
Mandera wuxuu ku yaallaa waqooyi-bari Kenya, wuxuuna xuduud la wadaagaa Soomaaliya iyo Itoobiya. Masaafada dheer ee xadka, dhulka qallalan iyo waddooyinka aan si joogto ah loo ilaalin ayaa fududeyn kara in kooxo hubeysan, hub iyo badeeco sharci-darro ahi u kala gudbaan labada dhinac.
Al-Shabaab, oo saldhiggeeda ugu weyn uu yahay Soomaaliya, ayaa sannadihii la soo dhaafay weerarro ka fulisay gudaha Kenya, gaar ahaan deegaannada u dhow xadka. Bartilmaameedyada waxaa ka mid noqon kara ciidamada ammaanka, gaadiidka, shaqaalaha dowladda iyo xarumaha rayidka.
Dadka ku nool deegaannada xadka ayaa dhinaca kale ku tiirsan isu-socodka, ganacsiga iyo xiriirka qoysaska ee labada dhinac. Tallaabooyinka ammaanka waa inay sidaas darteed isku dheellitiraan kahortagga weerarrada iyo ilaalinta dhaqdhaqaaqa sharci ah ee bulshada.
Xiriirka amni ee Soomaaliya iyo Kenya
Amniga Mandera wuxuu si toos ah ugu xiran yahay xaaladda gobollada Soomaaliya ee ku dhow xadka. Dhaqdhaqaaq ka dhaca dhinac wuxuu saameyn ku yeelan karaa dhinaca kale, taas oo ka dhigaysa wadaagista xogta sirdoonka iyo isku-duwidda ciidamada arrin muhiim ah.
Kenya waxay muddo dheer qayb ka ahayd dadaallada gobolka ee lagula dagaallamayo Al-Shabaab. Ciidamo Kenyan ah ayaa ka hawlgala Soomaaliya, halka hay’adaha ammaanka labada dal ay mararka qaarkood wadaagaan xog ku saabsan dhaqdhaqaaqa kooxaha hubeysan iyo shabakadaha tahriibka.
Howlgalkan cusub wuxuu sidoo kale soo celinayaa doodda ku saabsan ilaalinta xadka dheer ee labada dal. Xal waara kuma koobna howlgal militari; wuxuu u baahan yahay maamul shaqeeya, adeegyo bulsho, fursado dhaqaale iyo kalsooni dhex marta ciidamada iyo dadka deegaanka.
Xarig hore oo la xiriira shabakad hub
Howlgalka Mandera wuxuu yimid maalmo kaddib markii hay’adaha Kenya ay sheegeen inay qof looga shakisan yahay shabakad hub sharci-darro ah ku qabteen barta kantaroolka gaadiidka ee Kina, gobolka Isiolo.
Mas’uuliyiintu waxay tuhunsan yihiin in shabakaddaasi dhaqdhaqaaq ka wadday deegaanno ay ka mid yihiin Tana River, Isiolo, Meru iyo Garissa. Weli ma cadda in qofka la qabtay ama shabakadda la sheegay ay xiriir toos ah la leeyihiin xerada Mandera; baaritaanka ayaa la filayaa inuu kala caddeeyo.
Isku xirka xogta ka timaadda hubka la qabtay, taleefannada, dukumentiyada iyo dhaqdhaqaaqa gaadiidka wuxuu ciidamada siin karaa sawir ballaaran oo ku saabsan waddooyinka sahayda iyo dadka taageera kooxaha hubeysan.
Waxa la sugayo
Waxaa la sugayaa in booliska Kenya ay soo saaraan warbixin dheeraad ah oo ku saabsan aqoonsiga dadka la dilay, xaaladda toddobada dhaawacmay iyo natiijada baaritaanka dukumentiyada iyo hubka. Waxa kale oo muhiim ah in la ogaado haddii ay jiraan dad rayid ah oo waxyeello ka soo gaartay howlgalka.
Hay’adaha ammaanka waxaa laga filayaa inay caddeeyaan sida loo xaqiijiyey in dadka la bartilmaameedsaday ay ka tirsanaayeen Al-Shabaab iyo caddaymaha taageeraya sheegashada ah inay qorsheynayeen weerar. Daahfurnaanta xogta ayaa muhiim u ah kalsoonida dadweynaha, gaar ahaan marka howlgal uu sababo dhimasho badan.
Ilaa xog dheeraad ah la helo, waxa la xaqiijiyey waa sheegashada booliska Kenya ee ah in 11 qof lagu dilay howlgal ka dhacay Mandera, toddoba kalena dhaawacmeen, hub iyo dukumentiyona laga helay xerada. Tirada khasaaraha si madax-bannaan looma xaqiijin, Al-Shabaab-na jawaab kama bixin.
Isha warbixinta
Warbixintan waxaa lagu saleeyey maqaal ay 13-ka Luulyo 2026 daabacday Garowe Online. Dhammaan tirooyinka khasaaraha iyo faahfaahinta howlgalka waxaa loo nisbeeyey booliska iyo hay’adaha ammaanka Kenya.
Source: Garowe Online
